Turcja zaprasza na wczasy - Wakacje w Stambule

Stambuł – największe miasto w Turcji – liczy 7,6 mln mieszkańców. Jest głównym portem, największym ośrodkiem przemysłowo-handlowym, kulturalno-naukowym i turystycznym. Założone około 2500 lat temu jako Bizancjum, w roku 330 naszej ery zostało odbudowane przez Konstantyna Wielkiego Wielkiego przemianowane na Konstantynopol. Obecna nazwa pochodzi od greckiego wyrażenia eis ten polin, co oznacza po prostu „w mieście” i pochodzi z roku 1453.

Miasto zajmuje 254 km² i położone jest po obu stronach cieśniny Bosfor, nad zatoką Złoty Róg i morzem Marmara. Są to trzy leżące obok siebie pasma wodne łączące Morze Czarne ze Śródziemnym. W największej części morza Marmara znajduje się zatoka Złoty Róg, po turecku zwana Halic – kanał. Na południe, na wybrzeżu europejskim usytuowany jest Stary Stambuł; na północy zaś, w Azji Mniejszej, znajduje się nowsze miasto Beyoglu, wzniesione w X wieku oraz dzielnice Kadikoy i Uskudar . Stambuł zbudowano na siemiu wzgórzach o stromych zboczach i płaskich szczytach. Wzgórza posiadają nazawy numeryczne począwszy od południa: Pierwsze Wzgórze, Drugie Wzgórze, Trzecie, itd. Stambuł lezy w regionie o dużej aktywności sejsmicznej, tak więc miasto przeżyło już 50 wiekszych trzęsień ziemi.

Stambuł ma łagodny klimat, średnia roczna temperatura w miescie wynosi 14^oC, a średnie roczne opady – około 800 milimetrów. Dominują wiatry północno-wschodnie zwane poyraz. Niekiedy w okresie zimowym wieje znad Bałwanów ostry i zimny wiatr – karayel lub Czarny Welon. Wiatry południowo-zachodnie, lodos, wywołują sztormy na morzu Marmara.

Choć stolicą współczesnej Turcji jest Ankara, Stambuł był centrum dwóch historycznych państw, mianowicie imperium bizantyjskiego i osmańskiego. Założony został około 660 roku p.n.e. przez Greków pochodzących z Megary i Miletu. Perski Król Dariusz I zdobył miasto w 512 r.p.n.e., a w roku 479 p.n.e. przejęła je Sparta. Przez pewien czas znajdowało się ono w rękach Ateńczyków, lecz w 405 roku p.n.e. odbili je Spartanie. Niemalże przez 700 lat Sparta, Macedonia, Rodos i Rzym rywalizowały o panowanie nad Stambułem. W roku 196 n.e. władca rzymski Septymiusz Sewer złupił i zniszczył miasto. Odbudował je później Konstantyn I Wielki i wybrał w 324 r.n.e. na nową stolicę imperium rzymskiego. Był on pierwszym cesarzem, który przyjął wiarę chrześcijańską. Nastąpił wtedy gwałtowny rozwój miasta, wzniesione dodatkowe mury obronne. W swojej nowej roli stolicy imperium bizantyjskiego, jak nazwano wschodnia część cesarstwa rzymskiego, Konstantynopol stał się ważną metropolią, a szczyt swojej świetności osiągnął pod rządami Justyniana I (527-565). Zaraza, która nawiedziła miasto w roku 542, spowodowała śmierć 60% z jego 500000 mieszkańców. Niestety po zarazie Konstantynopol nigdy nie powrócił do dawnej świetności. Był atakowany przez Persów ( 626 r.n.r.), Arabów )lata 673-77 i 717-18 n.e.), Bułgarów (813 r.n.e., 924 r.n.e.), Rubinów (lata 860, 941, 1043 n.e.) oraz nomadów – Pieczyngów (lata 1090-91 n.e.). Nikomu jednak nie udało się wkroczyć do miasta, aż do czwartej krucjaty, której uczestnicy złupili miasto w 1204roku w drodze do Ziemi Świętej.

Krzyżowcy ustanowili następnie Konstantynopol stolicą założonego przez siebie Cesarstwa Łacińskiego. Był to najgorszy okres niespokojnej historii metropolii. Plądrowano i grabiono miasto. Skradziono lub zniszczono wszystko, co miało jakąkolwiek wartość. Chociaż Bizantyjczycy odbili miasto w roku 1261, ich własne państwo chyliło się już wtedy ku upadkowi. Konstantynopol był wyludniony, kiedy w 1453 r. zdobył go osmański sułtan Mehmed II Zdobywca. Mehmed przeniósł tam siedzibę osmańskich sułtanów, tzw. Wysoka Portę. W 1462 roku Mehmed rozpoczął budowę pałacu Topkapi Sarayi, czyli Saraju. Pod panowaniem Sulejmana I (1520 – 66 ) architekt Mimar Sina upiększył miasto licznymi meczetami i innymi budowlami. W XIX wieku trwała intensywna rozbudowa miasta. Nie została przerwana przez żadną wojnę, trzęsienia ziemi, pożary czy epidemie. Stambuł stał się wówczas ważnym ośrodkiem polskiej emigracji. W 1855 roku zmarł tu, najprawdopodobniej na cholerę, Adam Mickiewicz.

W październiku 1918 r. zniesiono w Turcji sułtanat, a do 1920 r. państwo tureckie zostało zmuszone do zwrotu wszystkich europejskich posiadłości prócz Konstantynopola i jego okolic. Wojska brytyjskie, francuskie i włoskie kontrolowały miasto od końca I wojny światowej, do czasu kiedy nacjonaliści tureccy pod przywództwem Kemala Ataturka dokonali przewrotu w państwie i obalili sułtanat w 1922 roku. Nazwa Stambuł nadana została miastu właśnie przez Ataturka w roku 1930.

Obecnie większość mieszkańców Stambułu to muzułmańscy Turcy. Ich liczba wciąż rośnie w związku z przyrostem naturalnym i migracją ludzi z terenów rolniczych. Pozostali mieszkańcy to Grecy i Ormianie oraz Żydzi. Zarówno miasto, jak i prowincja, administrowane są przez burmistrza, którego mianuje prezydent Turcji. W Stambule rozwinięty jest różnorodny przemysł: odzieżowy, spożywczy, tytoniowy, cementowy i ceramiczny.

Opera, orkiestra symfoniczna i galeria sztuki mieszczą się w Pałacu Kultury im. Ataturka. Spośród wielu muzeów na uwagę zasługuje muzeum archeologiczne, muzealny kompleks pałacowy Topkapi oraz Muzeum Sztuki Tureckiej i Muzułmańskiej. Miejscowy uniwersytet został założony w roku 1453. W mieście znajdują się liczne parki, włączając w to były hipodrom, obecnie teren wypoczynkowy. Wcześniej odbywały się tam wyścigi konne. Najsłynniejszą świątynią-muzeum jest Hagia Sophia wzniesiona w 537 roku. Pierwotnie – świątynia chrześcijańska, następnie – meczet. Inne słynne świątynie stambulskie, takie jak meczet Sulejmana Wspaniałego i Mihrimah Cammii zaprojektował XVI-wieczny architekt Sina. W 1973 r. oddano do użytku wiszący Most Bosforski. Jego długość wynosi 1074 m. Łączy on europejska i azjatycką część miasta. Zbudowano go dla uczczenia 50. rocznicy istnienia Republiki Tureckiej. Autobusy wodne i promy przewożą ludzi z dużą częstotliwością pomiędzy południowym molo mostu Galata i azjatycką stroną miasta.